Μέρα του Μπλούμη: Μανιφέστο

Στη Νυχτόπολη, στη Θηλυκούπολη, στην Τρούμπα του Δουβλίνου, εκτυλίσσεται το κεφάλαιο 15 του Οδυσσέα. Όλοι είναι εκεί, όσοι διαβήκαν τη μέρα του Μπλούμη, του Λεοπόλδου. Κι ο πατέρας κι η σύζυγος κι η κόρη κι οι πόρνες κι η Ζωή κι η Μπέλλα κι οι αστυνομικοί και τα σφυρίγματα κι ο ηλίθιος κι ο Στήβεν κι η Μάριον και οι χασομέρηδες κι η μπαρατζού κι ο εργάτης κι ο σκαφτιάς κι οι αστυφύλακες κι ο κλητήρας και η κυρία Μπέλλινγκχαμ και οι καμπάνες κι ένας σιδεράς και μια εκατομμυριούχος και μια φεμινίστρια και ένας τοποθετητής καμπανών κι ένα αγόρι του ασύλου και τα μωρά και τα νήπια και οι περίεργοι και ο πολίτης και το πλήθος και ο Νταίηβυ Μπερν και η Σίβυλλα με την καλύπτρα και ένα χέρι μέσα από τον τάφο και τα κοριτσάκια της αποστολής φυλακισμένων και η Κίττυ και τα αρσενικά κτήνη και η Φλώρα και το κασκέτο και το γραμμόφωνο και η συντέλεια του κόσμου και οι μακαρισμοί και η φλόγα του γκαζιού και ο μεθυσμένος Φίλιπ και ο εγκρατής Φίλιπ και οι παρθένες και το πόμολο της πόρτας και το ριπίδι και οι περασμένες αμαρτίες και κάποιος μαυριδερός και η νύμφη και τα βάτα και η ηχώ και τα τσουλάκια και ο καταρράχτης και τα θεωρεία των εθνικιστών και τα θεωρεία των ορανγκιστών και οι ώρες και η πιανόλα και η Καίτη η μουνάρα και τόσοι τόσες τόσα ακόμα. Στο τέλος κι ο γιος του Ρούντυ, που πέθανε 11 ημερών. Μέσα στο χάος, διακηρύσσει το μανιφέστο του:

joyceimages

Υποστηρίζω την αναμόρφωση των δημοτικών ηθών και τας δέκα εντολάς εις την καθαράν και απλήν μορφή των. Στον καθένα και ένα λυχνάρι του Αλαντίν. Την ενότητα όλων, εβραίων, μουσουλμάνων και εθνικών. Τρία στρέμματα γης και μια αγελάδα στα φυσικά τέκνα. Πολυτελείς αυτοκίνητες νεκροφόρες. Υποχρεωτική χειρωνακτική εργασία για όλους. Όλα τα πάρκα ανοιχτά εις το κοινό επί εικοσιτετραώρου βάσεως. Ηλεκτρικά πλυντήρια πιάτων. Εξαφάνισιν της φυματιώσεως, της επιληψίας, του πολέμου και της επαιτείας. Γενικήν αμνηστίαν, καρναβάλι άπαξ της εβδομάδος με άδεια χρησιμοποίησης μάσκας, βραβεία για όλους, εσπεράντο της παγκοσμίου αδελφότητος. Δεν θα ανεχθώμεν πλέον τον πατριωτισμόν των καφενείων από απατεώνες σελεμιστές ποτών. Χρήματα για όλους, ελεύθερος έρωτας, εκκλησία λαϊκή, ελεύθερη, μέσα σ' ένα κράτος ελεύθερο και λαϊκό. 

 στη μετάφραση του Σωκρ. Καψάσκη (εκδ. Κέδρος)

Matisse-Circe

το κατασκεύασμα

τον έμαθα τον άθρωπο

την άτιμή του φύση

που την κατασκευάζουνε

σανατολή και δύση

αυτό το κατασκεύασμα

μπλεγμένο μες στα δίχτυα

αλλάζει όλο προσώπατα

τόχει παλιά συνήθεια

απτό σχολείο στη δουλειά

και στα νοσοκομεία

ο βίος εξουσιάζεται

δε βρίσκω άκρη καμία

βρε ναποπί βρε ναποπί

βρε ναποπίσω απτίς οθόνες

μέσα σου φέγγει φυλακή

ατέλειωτους χειμώνες

τον έμαθα τον άθρωπο

τη μίζερή του φύση

που την κατασκευάζουνε

για να υπηρετήσει

για πες πώς τα κατάφερες

μέσα πομιάν οθόνη

άθρωπε να μοιράζεσαι

αφού είσαι απαστροσκόνη

wehuntedthemammoth

αυτό το κατασκεύασμα

αλλόκοτη έχει φύση

όλο καυλώνει δηλαδή

μα δε μπορεί να χύσει

η θαλπωρή ενός άκαρδου κόσμου

Ο άνθρωπος είναι ο κόσμος του ανθρώπου, το Κράτος, η κοινωνία. Το Κράτος αυτό, η κοινωνία αuτή, παράγουν τη θρησκεία, μια ανεστραμμένη συνείδηση του κόσμου, γιατί αυτά τα ίδια είναι ένας κόσμος ανεστραμμένος. Η θρησκεία είναι η καθολική θεωρία του κόσμου τούτου, η εγκυκλοπαιδική του συνόψιση, η εκλαϊκευμένη λογική του, το σπιριτουαλιστικό του point d' honneur, ο ενθουσιασμός του, η ηθική του κύρωση, το μεγαλόπρεπο συμπλήρωμά του, το καθολικό θεμέλιο της παραμυθίας του και της δικαίωσής του. Είναι η φαντασμαγορική πραγμάτωση της ανθρώπινης ουσίας, γιατί η ανθρώπινη ουσία δεν έχει πραγματωθεί αληθινά. [...]

Η θρησκευτική καχεξία είναι, κατά ένα μέρος, η έκφραση της πραγματικής καχεξίας και, κατά ένα άλλο, η διαμαρτυρία ενάντια στην πραγματική καχεξία. Η θρησκεία είναι ο στεναγμός του καταπιεζόμενου πλάσματος, η θαλπωρή ενός άκαρδου κόσμου, είναι το πνεύμα ενός κόσμου απ' όπου το πνεύμα έχει λείψει.

Κ. Μαρξ:

Κριτική της εγελιανής φιλοσοφίας του κράτους και του δικαίου

μτφ. Μπ. Λυκούδη

εκδ. Παπαζήση - 1978

Constantine Manos

Η παράγραφος δεν τελειώνει όπως πιο πάνω.

Υπάρχει μια ακόμα πρόταση

που η υπερβολική της κατανάλωση

εξαφάνισε τις προηγούμενες:

Η    θρησκεία    είναι    το    όπιο    του    λαού.

 

oh-lucky-man

Ver Sacrum

Ας θυσιαστεί ένα παιδί ορφανό.

Με δίχως μάνα. Με χωρίς πατέρα.

Αφού τρελαίνονται οι γονείς.

Ας θυσιαστεί ένα ορφανό στον κλήρο.

Να ποφασίσει η τύχη.

Αφού διχάζει το δικαίωμα για την εκλογή.

Ας θυσιαστεί ο γιος του ανθρώπου.

Με μαγικό το γονιδίωμά του.

Με το θεϊκό χρωμόσωμα το ψι και

με το χι της διαλεχτής παρθένας.

Ας θυσιαστεί ο παράκλητος

που να καεί στο τέλος ο ιούδας,

να προσφερθεί η μαγειρίτσα

η οπλισμένη απ' τη συκωταριά

του αμνού που αντί για τον παράκλητο

θα θυσιαστεί ίνα σπαταληθούν

το κρέας και το αίμα. Ίνα χλαπακιαστούν,

να εορτασθεί ο πάσχας.

Rocco Normanno

Ας θυσιαστεί η φιγένεια. Αντί για εκείνη

ένα τραγί ας αποδιοπομπευτεί.

Ας εξευτελιστεί η αοιδός που

ποια θυσία ερωτά για την αντίζηλη

κι οδύρεται.

Ας θυσιαστεί φορ έβερ η εργατιά

που αγκομαχά στον δρόμο

ενός του ζήνωνος παράδοξου.

Ας θυσιαστεί το κόμμα της αυτής.

Με των αγώνων

τη χλαμύδα σαν γαρύφαλλο.

Ας είναι θύμα ο καπνεργάτης

στη σαλόνικα. Ας είναι

η άοπλη διαδηλώτρια του εάμ.

Ας είναι δεκαπέντε μόνο χρόνων

με μια κουκούλα, ένα μαντήλι και μαλόξ.

Ας ποιηθεί ένας μεταμοντέρνος επιτάφιος.

Ας θυσιαστεί ένας της πείνας απεργός.

Μία γυναίκα στον αγώνα φιερωμένη.

Ένα λουλούδι, μια σοδειά, ένα γουρούνι.

Ας είναι να καταστραφεί ό,τι πρέπει

για να γλιτώσει ό,τι θ' απομείνει,

όπως κατάλαβε ο μπατάιγ.

Ας τη μυρίσουνε την άνοιξη

αυτοί που δεν τους κόψανε τις μύτες.

Η Μαγδαληνή κατά τον θρύλο

του Ηλία Λάγιου

από την τελευταία συλλογή του

Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΑΛΙΛΑΙΑ

(ένα πόνημα θεολογικόν)

2004

Απ' το σκοτάδι το πυκνό, τερπνά νερά αξημέρωτα,

να χύνουνται σα λειτουργία προς τ' αυγινό τ' αστέρι, 

χαίρονται με τη νιότη τους και παίζουν με τον έρωτα,

στη δροσινή, στη θερμική, σε λαύρας μεσημέρι.

που ένα κρατεί στα μάτια της, και χίλια μύρια λήγει τα,

προβαίνει η κόρη της ντροπής με στάμνα μυροφόρο,

όσα κατέχει το κορμί δε μίλησαν τ' αξήγητα,

κι ειν' το βυζί της προσφορά, κι ειν' η κοιλιά της δώρο.

απ' την πολύφερνην οδό, σε ποταμάκι αβάδιστο,

της μνήμης δέεται της γλυκιάς, που ανθίζει στα όνειρά της,

κι ως λέει η ψυχή της του αηδονιού τον ύμνον ακελάιδιστο,

φυσάει σιρόκο ο ζέφυρος κι όλο τον γραίγο ο μπάτης. 

του θέρους, λες, και πύκνωσε, ηλιοστάλαχτο τον κήδονα,

στον κύκνο της λαιμό, ο ιδρώς, ψηφί μαργαριτάρι,

φκιάνει άλεχτους αστερισμούς να σέρπονται φιλήδονα,

και, μαγευμένο κατ' αυτή, προσβλέπει το χορτάρι.

και, κρούει τη θύρα του σπιτιού, τη θύρα του παράδεισου,

να γένει η πόρνη, λυγερό κι απάρθενο κοράσι,

κρυφονεραϊδογέννητη, σταίνεις βωμό το χάδι σου,

κι είσαι νεράντζι, μανταρίνι, κόκκινο κεράσι.

τον βλέπει, φύλλα τρέμουνε τα μυρισμένα χείλη της, 

κι ως τη θωρεί, στα πόδια του, σαν τρομασμένο αλάφι,

κρατεί το, τάχα, μυστικό της δέησης της αμίλητης,

σα σφιχτοχέρης, που στο στρώμα κρύβει το χρυσάφι.

Κύριος πορεύεται, σιγή διδάσκει τ' αποκάρωμα,

όπου γυμνή, ανυπόδητη, ομοιώνεται τη σάρκα.

σπάζει στα πόδια του το βάζο, εκχέεται πλούτος τ' άρωμα,

μα δεν ταξίδεψεν ο Αδάμ στων Μάγδαλων τη βάρκα.

στριγκά αντιφώνησε ο Θωμάς κι έγρουξ' ο Γιούδας γύρω της,

να πουληθεί και τα λεφτά να πάνε για τη φτώχεια.
μα, δίχτυ που κρυφάπλωσε, ειν' το χυμένο μύρο της,
να πιάσει, κάθε αρσενικό πουλί, μέσα στα βρόχια.

κι ο δάσκαλος δεν έσκυψε, να βυθιστεί στο ευώδισμα,
που απ' την κοιλιάν ανάβρυσε στις απαλές λαγόνες.
σαν τον τυφλό, στου κρυφανθού το νοτισμένο ρόδισμα,
στέρφα τα χρόνια γεύεται στους άτρεπτους αιώνες.

μα, βγαίνει απ' το θνητό κορμί, πέρα απ' την άφραστη ύλη του,
καταλαλιά κι επίκληση, το σμίξιμο μαζί της.
λυγμός του ανέραστου και πόθος άμετρος του αφίλητου.
Πούλια από φως κι Αυγερινός του αιδοίου κι Αποστερίτης.

G. Datzov: το όνειρό της

'βωδάς, οσμή του βραδινού και το βοτάνι ο έροντας,
και δέεσαι του αστροχείμαρρου το γάλα, στην καρδιά μου.
και των αρχαίων ο σκυθρωπός και νεκρικός Αχέροντας
θα μας αλλάξει αστέφανα τα στέφανα του γάμου.

και του καιρού παράπονο, εγκρεμός τα ματοτσίνορα,
ό,τι πρωτόειδα, ζω μ' αυτό, και θα τ' ανακαλέσω.
όταν θα φτάσω, ολόγυμνος, στης ερημιάς τα σύνορα,
μ' εσέναν, γύψινο στεφάνι μου, πολύ θ' αρέσω.

σ' έχω πληρώσει μ' ουρανό. και περισσέψαν τάλαντα.
είμαι ο σταυρός. μαζί μου θνήσκουν πράγματα κι ανθρώποι.
ζώντας, μη ζώντας, θα γιορτάσω να σου πω τα κάλαντα.
Μαγδαληνή. φιλιά. και προδοσίες. και κάποιοι τόποι.

J. J. Lefebvre: στη σπηλιά

ΗΛΙΑΣ ΛΑΓΙΟΣ - ΠΟΙΗΜΑΤΑ
εκδ. Ίκαρος, 2009

FB

Άλλη μια φορά του είχε έρθει στο μυαλό εκείνη η κουβέντα της Χάνας Άρεντ για τον παράδεισο των τρελών. Η αφθονία, έγραφε, το προαιώνιο όνειρο του φτωχού και του απόκληρου, μόλις πραγματοποιηθεί γίνεται παράδεισος του τρελού... Ήταν τότε που βρέθηκε ουρανοκατέβατος στο Μώλ κι έστεκε αποσβολωμένος και κοιτούσε σα χάνος τα θρωπάκια που μπαινόβγαιναν καβλωμένα για κατανάλωση στα μαγαζάκια και δεν αγόρασε τίποτα· του έπεσε, που λένε. 

Τώρα ήταν κάτι άλλο. Ήταν το φέισμπουκ. Η αφθονία εδώ ήταν διαφορετική. Όμως ο μηχανισμός της κατανάλωσης δεν διέφερε. Η ματαιοδοξία της δημόσιας αναγνώρισης έμοιαζε να χαρακτηρίζει περισσότερο τους like-ιστές από τους like-ιζόμενους. Είχε σημασία σ' αυτόν τον ορυμαγδό στον κήπο των τρελών; Στο Μωλ δεν είχε πάθει την αγοραφοβία, όμως εδώ ίσως δεν θα τη γλίτωνε.

Η αντίληψη της νεότερης εποχής για τη δημόσια σφαίρα, μετά τη θεαματική αύξηση της δημόσιας σημασίας της κοινωνίας, εκφράζεται από τον Adam Smith, όταν, με αφοπλιστική ειλικρίνεια, αναφέρει "την ανεπρόκοπη εκείνη ράτσα των ανθρώπων που κοινώς αποκαλούνται άνθρωποι των γραμμάτων", για τους οποίους "η δημόσια αναγνώριση ... αποτελεί πάντα ένα μέρος της αμοιβής τους ..., ένα σημαντικό μέρος ... για το επάγγελμα του γιατρού· ένα ακόμη μεγαλύτερο ίσως για το επάγγελμα του νομικού· για τον ποιητή και τον φιλόσοφο αποτελεί το σύνολο σχεδόν". Εδώ είναι αυταπόδεικτο ότι η δημόσια αναγνώριση και η χρηματική αμοιβή είναι της αυτής φύσεως και μπορούν να πάρουν το ένα την θέση του άλλου.

Η δημόσια αναγνώριση είναι κι αυτή κάτι που χρησιμοποιείται και καταναλώνεται, και το γόητρο, καθώς θα λέγαμε σήμερα, ικανοποιεί μιαν ανάγκη όπως η τροφή ικανοποιεί μιαν άλλη: η δημόσια αναγνώριση καταναλώνεται από την ατομική ματαιοδοξία όπως καταναλώνεται η τροφή από την πείνα.

Είναι προφανές ότι απ' αυτή την άποψη το κριτήριο της πραγματικότητας δεν έγκειται στην δημόσια παρουσία των άλλων, αλλά μάλλον στην μεγαλύτερη η μικρότερη επιτακτικότητα των αναγκών εκείνων που την ύπαρξη ή μη ύπαρξή τους δεν μπορεί να βεβαιώσει κανένας άλλος εκτός από όσους τις νιώθουν. Και αφού η ανάγκη της τροφής έχει την αυταπόδεικτη πραγματική βάση της στην ίδια τη λειτουργία της ζωής, είναι επίσης προφανές ότι οι εντελώς υποκειμενικές σουβλιές της πείνας είναι πιο πραγματικές από τη "ματαιοδοξία", όπως συνήθως ονόμαζε ο Hobbes τη δίψα της δημόσιας αναγνώρισης. Όμως, κι αν ακόμη αυτές τις ανάγκες, μ' ένα θαύμα συμπόνοιας, τις συμμερίζονταν και οι άλλοι, πάλι η ίδια η κενότητά τους θα τις εμπόδιζε πάντα να εγκαθιδρύσουν κάτι τόσο στέρεο και τόσο διαρκές όσο ένας κοινός κόσμος.

Το θέμα λοιπόν δεν είναι ότι υπάρχει μια έλλειψη κοινής αναγνώρισης για την ποίηση και τη φιλοσοφία στον σύγχρονο κόσμο, αλλά ότι αυτή η αναγνώριση δεν συνιστά ένα χώρο όπου διασώζονται τα πράγματα από τη φθορά του χρόνου. Η ματαιότητα της κοινής αναγνώρισης, η οποία καταναλώνεται καθημερινά σε όλο και μεγαλύτερες ποσότητες, είναι τέτοια, ώστε, αντίθετα, η χρηματική αμοιβή, ένα από τα πιο μάταια πράγματα που υπάρχουν, μπορεί να γίνει πιο "αντικειμενική" και πιο πραγματική.

Hannah Arendt, Η ανθρώπινη κατάσταση
μτφ. Ροζάνης-Λυκιαρδόπουλος, εκδ. Γνώση

facebookautoliker